Seks, mystiek & urbanisatie
Een royale bundel (136 bladzijden), bestaande uit drie afdelingen:
Seks, mystiek & urbanisatie
Gedichten uit de jaren 1980-2000. Over God en de Goede Hoer, over Brussel en het dak van de wereld, over de dood die ons omringt. Et cetera. Een handvol gedichten verscheen in Het Liegend Konijn.
Seks, mystiek & paralalie
Gedichten uit de jaren 2000. Paralalie is, leert Van Dale, ‘een spraakstoornis waarbij tijdens het spreken onbedoelde klanken worden geuit’. Poëzie dus.
Seks, mystiek & polyfonie
Gedichten uit 2009-2011. De dichter is ondertussen een charmezanger van rond de zestig. Een oude ezel die naar het gras van zijn jongste verzen staart. ‘Van roeping visionair, van nature scheel.’
De bundel Seks, mystiek & urbanisatie werd vormgegeven door Kris Demey.
*****
Een behoorlijk uit de kluiten gewassen bundel
(...) Nu is daar ook de eerste, meteen behoorlijk uit de kluiten gewassen bundel. Daarin schuwt de ervaren dichter grote thema’s als de taal, de Grote Onbestaande, de dood, de moeder en het meisje, niet. Maar hij profileert zich tegelijk als een fervent aanhanger van humor, relativering en een duidelijk taalgebruik. “Van ideologieën klopt geen reet” lezen we ergens, en het “dichtertje” dat elders opduikt, is “van roeping visionair / van nature scheel.”
- De bundel bevat flink wat gedichten, het lijkt wel of u debuteert met een Verzameld werk.
Johan Wambacq: “De oudste gedichten dateren uit de jaren 1980. Ik schrijf dus allang, maar pas sinds de publicatie van een aantal gedichten in Het Liegend Konijn echt systematisch. De laatste jaren kan ik me er meer en meer in kwijt. Op de website staat er wat ironisch ‘Johan Wambacq verzamelt werk’. Ik hoop dat ik daar nog een paar jaar mee bezig kan blijven. Er staan nog een paar bundels in de steigers, maar we zullen eerst zien wat de reacties hierop zijn. De bundel is in eigen beheer uitgegeven, want met gedichten leuren bij uitgeverijen is zowel voor een dichter als voor de redacteuren van die uitgeverijen vaak een frustrerende aangelegenheid. Ze kunnen maar een zeer beperkt aantal bundels uitgeven en dan nog meestal van de gevestigde namen. De digitale wereld is in die zin een zegen. Via je website kan je ruchtbaarheid geven aan iets wat anders een verdoken bestaan zou hebben.”
- De gedichten behandelen niet zelden de grote thema’s, maar wel op een bedaarde, relativerende, vaak droogkomische manier.
Wambacq: “Ik wil de dingen zeker niet kapot relativeren, maar wel in een juist perspectief plaatsen. Als er hier en daar sprake is van politiek, dan zeker niet uitgesproken, maar eerder onderhuids. Al schrijvend probeer je op de vierkante centimeter iets zo precies mogelijk te formuleren. Ik huiver van al te grote woorden en principes. Ideologieën of godsdienstwaan zijn zaken waar zelden iets goeds uit voortkomt en waar ik tegenin ga. ‘Paradigma’s of parabels? Iedereen wil parallellen’ staat in een gedicht dat Paralalie heet – de naam van een soort spraakgebrek. Ik oefen paralalie, wat dan resulteert in ‘Paralaliederiedera’: een klein muziekje. Humor is belangrijk. Ook als het om serieuze dingen gaat.”
- De titel ‘Seks, Mystiek & Urbanisatie’ verraadt enige interesse in het stedelijk weefsel. In welke mate is Brussel in de bundel aanwezig?
Wambacq: “‘Seks’ staat natuurlijk meer algemeen voor het lichamelijke, ‘mystiek’ voor het geestelijke en ‘urbanisatie’ voor cultuur: al wat door mensenhanden is gemaakt. Er zijn een aantal gedichten - vooral die die dateren uit de jaren 1980, ruige en meedogenloze jaren wat betreft urbanisatie - waarvoor Brussel als decor dient. Al zal de lezer daarin waarschijnlijk alleen een algemene stedelijke context herkennen. De meest expliciete heb ik eruit gegooid. In het titelgedicht gaat het over de Noordwijk, toen nog een verwoest gewest waar ik dagelijks passeerde om de bus te nemen. Tram 35, die ik nam om van Sint-Agatha-Berchem naar het Sint-Thomasinstituut te gaan, komt ook voor. Later ben ik in de Rand gaan wonen. In de mate dat het nog mogelijk is, vind ik het wel interessant om de stad te kunnen bekijken terwijl ze op afstand van je ligt. Bijna een Bijbels beeld dat je ook bij Brueghel en consorten terugvindt.”
Michaël Bellon, Brussel Deze Week, 1 april 2015
Gedichten die stralen van taalplezier - ****
'Dat het allergrootste wordt opgeroepen door de aandacht te richten op het allerkleinste, mag een wonder heten. Johan Wambacq (België, 1950) laat het in zijn eerste dichtbundel keer op keer gebeuren. (…) Wambacq heeft een honderdtal gedichten samengebracht in de zorgvuldig vormgegeven en in eigen beheer uitgegeven bundel Seks, mystiek & urbanisatie. (...) Deze gedichten stralen van een aanstekelijk taalplezier, dat alles mogelijk maakt. De gedichten van Wambacq zijn springplanken naar een onvermoede wereld.'
Maria Barnas, de Volkskrant, 27 februari 2016
Een verrassende ontdekking
‘Wambacq blijkt in elk gedicht wel een fraaie zin te hebben staan die blijft hangen, zoals in het titelgedicht “na een onweer is het goed wandelen”. Alleen al zo’n enkele zin bezorgt mij een goed humeur, omdat hij tijden blijft nazingen in mijn hoofd. Mooi. (…) De dichter Johan Wambacq, een verrassende ontdekking.
Holly Moors, juni 2016, www.moorsmagazine.com
Mijn absolute lievelingsbundel
‘Ik ben altijd heel druk bezig met van alles en nog wat. Het Driede Verdiep is dan ook een van de mooie engagementen die ik aanga omdat literatuur mij tot rust brengt: wegzakken in de zetel met poëzie (en dan nog het liefst met mijn absolute lievelingsbundel "Seks, mystiek en urbanisatie" van J. Wambacq) of een goed verhaal … dé ultieme ontspanning!’
Tess Verelst, hetdriedeverdiep.com/author/tessverelst, 2018
Pareltje
Toch kúnnen ook doe-het-zelfdichters pareltjes afleveren, vervolgt Joost Baars (dichter en jurylid van de Grote Poëzieprijs, voorheen VSB Poëzieprijs, jw) (…) Hij noemt de bundel Alles is een onderbreking van de lege ruimte (2016) van Estelle Boelsma (verschenen bij underground-uitgeverij Stanza), en Seks, mystiek & urbanisatie (2015) van Johan Wambacq.
Sander Becker, Trouw, 8 februari 2019
Zij maakt alles nieuw
De wereld staat kutvers te schitteren,
overal wordt gewerkt en geneukt,
loeien de zangers, wordt er gedanst.
In het hol van de liefde, bij het spek van de taal
woont de moeder, zij morst en geeuwt langoureus,
bloeien is bloeden en omgekeerd.
Niets vergeet zij, alles boekt zij,
zij zingt, schrijft brieven,
weet wat heimwee is.
Paralalie
Als ik zwem, waar op de oever blijft dan
mijn pak, kom ik weer op het droge?
Ik ben bang voor mystiek, mythologie,
religieuze metastase.
Van ideologieën klopt geen reet
en ook romans zijn onbetrouwbaar.
Ik ben op wandel en verkwansel mijn tijd.
Paradigma’s of parabels? Iedereen wil parallellen.
Ik oefen paralalie.
Paralaliederiedera.
Meisjes
De theoloog en ik zaten op een terras
en keken naar de mysterieuze meisjes,
hun golvende mystiek, het was
ongetwijfeld mei.
God, zei de theoloog, spreekt via meisjes,
zij zijn komma’s in Zijn eindeloze tijd,
toegift in Zijn zijn om niet. Hij keek
blij en ongetwijfeld.
Meisjes, zei ik, zijn gedachtestreepjes,
in hun eeuwenoude glimlach zijn zij
van zichzelf en werelds,
zij vatten voor het slapen gaan de wereld
samen, zie hun ogen stralen, zie ze tuimelen
van tijd tot tijd.
Het huis van de liefde 1
Ik woon met mijn beminde in een huis
of tien, in het eerste zingen krekels,
in het tweede is het altijd stil,
het derde is van zonnelichte zeden,
het vierde ligt in een verkaveling,
het vijfde zet een rug met stekels,
het zesde kwaakt binnen de ring,
op zeven liggen zeven zegels,
acht is in verwildering,
negen is de geest gewijd,
tien verkruimelt in de schemering –
in geen heeft men ons ooit gezien
De zangers van weleer
Ik sta hier op de brug over het kanaal,
de zon staat laag, mijn voeten doen zeer –
waar zijn de zangers van weleer?
Ik sta hier in mijn eigen reisverhaal,
de plot is vaag, of is er al niet meer –
waar zijn de zangers van weleer?
Dichtertje
De wereld kantelt
in zijn tegendeel,
het dichtertje ziet
in de scherven
een geheel en zingt
het ziet van weinig
veel en zingt – mooi
maar ietwat vals,
van roeping visionair
van nature scheel
De oude ezel
De oude ezel rent
niet meer, hij staart
naar het gras van
zijn jongste verzen
altijd valt er regen
in zijn verzen, moreel
verval in vrije regelval
hij graast traagzaam
en denkt met weemoed
aan de ezelinnen van ooit
die hij balkend besteeg
hij graast aandachtig
draagt lijdzaam zijn
trage juwelen