Johan Wambacq

verzamelt werk

info@johanwambacq.be

Johan Wambacq (Anderlecht, 1950) was werkzaam bij de Beursschouwburg (1974-1990) en het Kaaitheater (1993-2015), beide in Brussel. Tussendoor kort in reclame en uitgeverij. Is uitgever van het theatertijdschrift Etcetera (1983-).

Debuteerde als dichter in Het Liegend Konijn (2004). Gedichten verschenen in De Volksverheffing, Poëziekrant en De Brakke Hond. Werd genomineerd in de Poëziewedstrijd Oostende (2007-2008 – tweede prijs – en 2013-2014), de Poëzieprijs Melopee (Laarne, 2010) en de Turing Gedichtenwedstrijd 2015.

Publiceerde in 2009 Het paleis op de heide, een literaire documentaire over architect Maxime Brunfaut en diens sanatorium van Tombeek, een icoon van het modernisme in België. Rond het boek werd de tv-documentaire Publiek geheim – het sanatorium van Tombeek gemaakt (Canvas 2012).

Publiceerde in 2015 de bundel Seks, mystiek & urbanisatie, de gecondenseerde neerslag van ruim dertig jaar dichten.

Heeft nog een flink pak gedichten in petto, die hij mondjesmaat het licht laat zien. Op deze site kan u de vorderingen volgen.

Het paleis op de heide

Het paleis op de heide

Architect Maxime Brunfaut en het sanatorium van Tombeek

Waarom laten de socialisten hun kathedralen tot puin vervallen?

Twintig kilometer ten oosten van Brussel, staat een paleis, het voormalige Sanatorium Joseph Lemaire. Het is een van de belangrijkste realisaties van de modernistische architectuur in België, ontworpen door Maxime Brunfaut. Ooit was het een kroonjuweel van de socialistische beweging, vandaag is het een ruïne.

Het paleis op de heide vertelt het verhaal van het sanatorium, van bij de eerste ontwerptekening tot de sluiting in 1987, een boeiend stuk sociale geschiedenis. Het boek brengt ook het verhaal van Maxime Brunfaut, modernist, socialist en utopist. Auteur Johan Wambacq had vijftien lange gesprekken met Brunfaut in de laatste jaren van zijn leven. Het laatste had plaats een week voor Brunfauts overlijden in 2003.

Het paleis op de heide geeft ook een overzicht van Brunfauts oeuvre, dat vele belangrijke realisaties telt, o.a. het luchthavengebouw van Zaventem dat in de aanloop van Expo 58 werd gerealiseerd.
Het boek bevat aanvullende essays van architectuurtheoretici Hilde Heynen en Luc Verpoest.

Het paleis op de heide verscheen in 2009 als co-editie van ASP (Academic & Scientific Publishers, Brussel), Vlaams Architectuur Instituut en Amsab-ISG.

Het paleis op de heide

Architectuur en politiek, liefde en architectuur, politiek en liefde
‘Twee woorden in uw brief hebben me over de streep getrokken,’ zegt Maxime Brunfaut bij onze eerste ontmoeting, ‘utopie en socialisme, en wat u l’embourgeoisement du socialisme noemt.’
‘Aan het sanatorium van Tombeek heb ik met enthousiasme en liefde kunnen werken. Het toeval wil dat het ook op persoonlijk vlak samenviel met een grote liefde. In Tombeek kwamen twee liefdes samen.’
Architectuur en politiek, liefde en architectuur, politiek en liefde, het zit bij Maxime Brunfaut onlosmakelijk verweven.

Het verhaal van het sanatorium
De coöperatieve verzekering La Prévoyance Sociale/De Sociale Voorzorg investeert haar winsten in sociale projecten. De economische crisis van de jaren dertig. De bouw van het sanatorium. Het sanatorium tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. De sluiting in 1987.

De socialist Maxime Brunfaut
‘Ik ben in onze eerste gesprekken behoorlijk brutaal geweest, mijn politieke uitspraken waren kras, gechargeerd, overdreven,… maar het communisme wordt vandaag in de hele wereld aangevallen en bespuwd. Ik wilde je provoceren,...’
Over de breuk tussen links en rechts in de Belgische Werkliedenpartij, het Plan van de Arbeid van Hendrik De Man, de Spaanse Burgeroorlog. ‘1936 was een keerpunt, een cruciaal moment in de geschiedenis. We dachten dat een heleboel dingen zou veranderen, zelfs de behandeling van zieken, en dan, op slag en stoot verdween dat allemaal, het was een catastrofe.’

De architect Maxime Brunfaut
‘Horta liet zich iets ontvallen over een leerling qui sort des limites de l’épure. Hij had het over mij. Dat ben ik ten voeten uit, iemand die buiten de lijntjes tekent.’
Over zijn reizen naar de Sovjetunie, zijn ontmoeting met Le Corbusier, zijn conflict met Victor Bourgeois, enz. Over zijn belangrijkste realisaties, Le Peuple, het Congresstation, de luchthaven van Zaventem, enz. Over zijn vader, links boegbeeld en architect Fernand Brunfaut.

Maxime Brunfaut en het sanatorium van Tombeek
‘De neergang van het socialisme heeft zijn weerslag gehad op Tombeek, Tombeek kon Tombeek niet blijven.’
Over Tombeek en het Paimio-sanatorium van Alvar Aalto. ‘Onze sanatoria zijn zeker tweelingbroers, maar Tombeek is sociaal meer geëngageerd.’
‘Horta’s enthousiasme over Tombeek vind ik de grootste eer die mij ooit te beurt is gevallen.’